St. Antonius ziekenhuis Nieuwegein – fraude

Doofpotten doe je zo
Weet u nog, de grootste boete ooit voor ’n ziekenhuis? Het St. Antonius ziekenhuis in Nieuwegein kreeg vorig jaar een krappe 2,5 miljoen boete opgelegd van toezichthouder NZa, vanwege jarenlang structureel gesjoemel met declaraties. Mooi, zou je wellicht zeggen, prima dat fraude wordt aangepakt, en dat de grote jongens en de wittejassenbrigade niet worden ontzien, hoera! Maar niets is minder waar. De St. Antonius-affaire vertoont alle kenmerken van een doofpot. En alle vingerafdrukken worden steeds zichtbaarder. Lees maar mee.

Voor de zomer onthulde RTL Nieuws dat het besluit van de NZa over de zeer ernstige overtreding van de Wet Economische Delicten níet vooraf was voorgelegd aan het Openbaar Ministerie (OM). En toevallig viel dat besluit net samen met afspraken die de NZa wilde maken met alle ziekenhuizen en verzekeraars over een grote schoonmaak in de declaratiepraktijken. En midden in dat gepolder zou een strafrechtelijke vervolging natuurlijk niet zo goed uitkomen…

En dus werd het Openbaar Ministerie buitenspel gezet. Dat OM hoort in alle zaken die bestuurlijk beboet of strafrechtelijk vervolgd kunnen worden, altijd het laatste woord te hebben – een scharnierpunt in onze rechtsstaat. Immers, als je iemand een boete oplegt, kan die niet alsnog voor de strafrechter worden gebracht. Deze fundamentele regel was netjes vastgelegd in een protocol. Maar de NZa besloot het op eigen houtje anders te doen. Bij het OM was men woedend, omdat het rapport niet was gedeeld in het daarvoor bestemde overleg, en justitie zich er dus geen oordeel over had kunnen vormen.
“Het valt niet mee om de reeks onwaarachtigheden van de ministers samen te vatten, maar hier is een poging.”
In andere media zag je er niet veel over, want het is ingewikkeld, technisch, moeilijk en daarom niet sexy genoeg. Maar de Tweede Kamer was gealarmeerd – de rechtsstaat was in het geding. Ik schreef een column waarin ik een zekere ‘misleiding van het parlement’ voorzag. En inderdaad, even later antwoordden de ministers Schippers (Volksgezondheid) en Opstelten (Justitie) dat krom recht was – er was geheel volgens de regels gehandeld. Niets aan de hand!

In het spoeddebat dat volgde kwamen er allemaal apen uit de mouw. Het valt niet mee om de reeks onwaarachtigheden van de ministers samen te vatten, maar hier is een poging. Doofpotten doe je namelijk zo:

1. De NZa heeft het besluit niet afgestemd met het Openbaar Ministerie omdat de grootste fraudezaak ooit bij een ziekenhuis geen ‘betekenisvolle’ zaak was. (Ahum).

2. Het was geen betekenisvolle zaak, omdat er geen sprake was van opzet, van opzettelijk frauduleus te veel declareren. (Er werd niet bij gezegd dat er door de NZa helemaal niet onderzocht is of er sprake is van opzet, dat had men overgelaten aan twee professoren, en het oordeel luidde slechts dat opzet niet was vastgesteld). (Kuch).

3. Het niet-voorleggen van dergelijke zaken aan het Openbaar Ministerie was een ‘gegroeide praktijk’. Gevraagd naar andere voorbeelden van die praktijk kon geen enkel geval worden opgehoest. Niet één. (Pardon?)

4. Hoewel die zogenaamde praktijk in goed overleg tussen NZa en OM zou zijn gegroeid en afweek van het officiële protocol dat onze rechtsstaat bewaakt, zijn de zogenaamde ‘afspraken’ over wat betekenisvol is, en wat wel of geen opzet is, niet schriftelijk vastgelegd. (Jaja).

5. Volgens de wet hoort besluitvorming over boete of vervolging plaats te vinden via een vastgelegde matrix, zodat de zaak netjes wordt geobjectiveerd. Welnu, in deze zaak ís er geen matrix. Zeggen ze. (Zucht).

6. Voorzover er iets is vastgelegd, staat dat in de agenda, besluitenlijsten en notulen van het overleg tussen OM, FIOD en NZa.  En daar weten de ministers natuurlijk niets van, want dat is allemaal strikt geheim. “Ik weet het niet”, zei Schippers. In procedures op grond van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) van RTL Nieuws proberen we die stukken boven tafel te krijgen, maar we stuiten tot dusver op een muur van ‘njet’. (Joehoe!)

Enfin, hoe gaat het dan in Nederland polderland? Uit frustratie met het verleden en ongemak met het heden, kijkt men in Den Haag graag naar de toekomst. Bah, al die vervelende misverstanden die RTL Nieuws veroorzaakt, al die ruis – dat is voor niemand goed. Niet voor het gezag van de NZa, niet voor de geloofwaardigheid van het OM en niet voor de reputatie van de ministers. Fraudebestrijding is immers een belangrijke prioriteit. Laten we een nieuw protocol maken! Ja, goed idee, vonden de regeringspartijen PvdA en VVD, en ze dienden een motie in.
“Zo, doofpot weggepolderd. Netjes opgeborgen in Kamerstukken, en een keurig protocol. Strik er omheen, dekseltje erop, klaar is Kees.”
Inmiddels ligt er een nieuw protocol. De Tweede Kamer, die het zaakje niet vertrouwt, vuurde 83 vragen af op de ministers Opstelten en Schippers. Maandag kwam het hoge woord eruit. Wat er in dat nieuwe protocol staat? Dat álles wat mogelijk relevant is in dat overleg van NZa en OM wordt gemeld en besproken. Dat als er sprake is van zaken die kunnen worden beboet óf strafrechtelijk worden vervolgd, justitie altijd het laatste woord heeft. Altijd.

Of de affaire-Antonius had moeten worden voorgelegd? Welnu, dat is een ‘hypothetische’ vraag, want toen gold immers het oude protocol, niet het nieuwe… Zo, doofpot weggepolderd. Netjes opgeborgen in Kamerstukken, en een keurig protocol. Strik er omheen, dekseltje erop, klaar is Kees. Maar onwelriekend walmen blijft het.
@pieterkleinrtl

PS: Binnenkort wordt het bezwaar in onze Wob-procedure door het OM behandeld. Ik hoop dat we door dat OM niet gedwongen worden naar de rechter te stappen om tenminste de feiten uit de besluitenlijsten en notulen boven tafel te krijgen. Maar wat moet, dat moet. En als dat moet, dan verheug ik me nu al op het indienen van een verzoek bij de rechtbank om getuigen onder ede te horen over wat er schriftelijk en mondeling is gewisseld. Of schriftelijke verklaringen onder ede te laten afleggen, dat zou ook kunnen, daar hebben we goede ervaringen mee.  Wordt vervolgd.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s